Best bewaarde geheim van de supermarkt, palmolie

Op zoek naar producten in de supermarkt zónder palmolie. Mogelijk of onmogelijk?
+

Geschreven door:

Yaïra, stagiaire bij Een Vorkje Meeprikken

Palmolie Investigation

Het zit overal in: koekjes, shampoo, chocopasta, babyvoeding, sauzen en kant-en-klaar-maaltijden om maar een aantal producten te noemen. Daarnaast is het spotgoedkoop: de productie is goedkoop, de loonkosten zijn laag en de grond waarop het verbouwd wordt is voor een prikkie gekocht. Ik heb het natuurlijk over …tromgeroffel… PALMOLIE!

Pindakaas hamsteren

Tijdens de hamsterweken slaan we containers met potten pindakaas in, ook ik ben schuldig aan hamsteren. In dit goedje zit palmolie verwerkt om het smeuïg te maken. Op het eerste gezicht lijkt het een fantastisch ingrediënt door de vele voordelen die hierboven zijn genoemd. 

Omdat de olie relatief goedkoop is, wordt het in eindeloos veel voedingsmiddelen en non-food producten gebruikt. Dankzij grote merken in Nederland zijn wij de grootste afnemer in Europa. 

Razend populair 

Veel producten die in de supermarkt liggen bevatten deze olie, maar toch is het een grote onbekende. En daarom beseffen wij ons onvoldoende wat de enorme gevolgen zijn van de grootschalige consumptie van palmolie. Je voelt hem waarschijnlijk al aankomen, dit kan niet veel goeds betekenen.

Functie van palmolie

Waarom wordt het eigenlijk zoveel gebruikt? Het antwoord is dat het  een efficiënte olie is. De opbrengst van 1 hectare palmolieplantage is 4 tot 10 keer zo hoog als andere oliën zoals zonnebloemolie en sojaolie. Daardoor wordt het heel goedkoop en dus aantrekkelijk om het in veel producten te verwerken.

Palmolie wordt gewonnen uit de vruchten van de oliepalm en kan voor alles gebruikt worden, omdat het een geschikte smaak en structuur heeft. Het lijkt dus een heus wondermiddel. Onze producten worden daardoor smeuïg, smeerbaar of krokant…mmmm 

Verantwoordelijk voor ontbossing

Ongeveer 86% van de wereldproductie komt uit Maleisië en Indonesië. De productie van dit ‘wondermiddel’ heeft inmiddels een spoor van vernieling nagelaten. Grote delen bossen verdwijnen en veengronden worden in brand gezet om zo plaats te maken voor de plantages.

Het is niet fraai hoe die plantages worden aangelegd, zeker als het ten koste gaat van de regenwouden. De oerwouden lijken heel ver weg. Maar producten met palmolie hebben we allemaal in onze keukenkastjes staan en consumeren we dagelijks.

Hoe mooi deze palmen er misschien ook uitzien, ze ontregelen het ecosysteem en bedreigen verschillende diersoorten
Hoe mooi deze palmen er misschien ook uitzien, ze ontregelen het ecosysteem en bedreigen verschillende diersoorten

Bedreigde diersoorten

Als het zo door gaat, dan raken bijzondere diersoorten zoals de Sumatraanse tijger en de orang-oetan hun natuurlijke habitat kwijt en dreigen daardoor uit te sterven.

Er zijn nog maar 400 Sumatraanse tijgers over, en dat is heel weinig. Daarnaast is de populatie apen naar schatting in 20 jaar tijd met tot de helft geslonken.

Je hebt waarschijnlijk wel door dat dit een alles behalve fantastisch ingrediënt is. Voor mij was dit enorme WAKE-UP-CALL! 

De gevolgen voor ons

Het lijkt een ver-van-je-bed-show, maar ook voor ons heeft het verdwijnen van het regenwoud grote gevolgen. In de veenbossen van Indonesië liggen metersdikke pakken rottende plantenresten opgeslagen. Als dit wordt aangestoken, komt er veel schadelijke koolstofdioxide (CO2) vrij.

Boycotten zinloos?

Je denkt nu misschien: “Ik wil geen producten meer waar dit in verwerkt zit”. Helaas is dat bijna onmogelijk, want palmolie zit in ontzettend veel producten verwerkt. Daarnaast kun je je afvragen of het boycotten zin heeft.

Geen duurzaam alternatief

Het probleem is dat er nog geen goed alternatief voor is. De vraag is of je het kunt boycotten, omdat die olie nodig is in allerlei producten (smaak, structuur, houdbaarheid). Dus op het moment dat je de olie weglaat, zal er iets anders voor in de plaats moeten komen. Vaak is dat zonnebloemolie of sojaolie, maar ook deze oliën brengen grote problemen met zich mee. Voor het verkrijgen van sojaolie verdwijnen hele stukken regenwoud in Zuid-Amerika. Ook dat is dus dat is geen duurzame oplossing. Helaas pindakaas!

Volgens het Wereld Natuur Fonds (WNF) valt er op het gebied van duurzame palmolie nog een wereld te winnen. De oplossing: duurzaam verbouwen. Het WNF heeft een aantal jaar geleden met de industrie keihard gewerkt aan het ontwikkelen van een goed keurmerk. Een keurmerk van goed en verstandig geteelde palmolie. Die niet ten koste gaat van kostbaar regenwoud. Of toch wel?

RSPO keurmerk

Negentig procent van de palmolie in Nederlandse voedingsmiddelen is gecertificeerd met een duurzaamheidsstandaard. Zo is er het Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO) keurmerk. Duurzame palmolie met dit keurmerk kan echter niet honderd procent garanderen dat er geen ontbossing plaatsvindt.

Biologische palmolie

Koop je een product met biologische palmolie? Dan zijn er geen synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt. Het zegt echter niets over de ontbossing.

In Europa is het sinds 2014 verplicht voor nieuwe producten om te vermelden welke olie erin zit. Als ingrediënt in voedingsmiddelen herken je onder de volgende namen: plantaardige olie (palm), palmolie of palmvet.

Is het gezond?

Palmolie bevat meer verzadigd vet dan andere soorten olie. Verzadigd vet is minder goed voor de gezondheid, omdat dit het LDL-cholesterol verhoogt. De kans op hart- en vaatziekten neemt hierdoor toe. Dit staat dan ook niet in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. 

Hoewel kleine hoeveelheden palmolie niet per se schadelijk voor onze gezondheid zijn, bestaat het grootste deel van onze olieconsumptie uit deze oliesoort. Dit is al in kleine mate te zien in mijn supermarktonderzoek.

In de supermarkt

Voor mijn onderzoek ben ik afgereisd naar de Appie. Ik ben namelijk benieuwd waar het allemaal in zit. Tevens bereid ik mij voor op een vrijdagavond relaxen! Dit bestaat voornamelijk uit mezelf belonen met veel lekkers en Netflix. Dus staat er op mijn boodschappenlijst: hummus, vegetarische balletjes en spekkoek.

Je raadt het waarschijnlijk al, in alle 3 de producten is palmolie verwerkt. Zo teleurstellend, mijn avondje relaxen verandert langzaam in een palmolie-nachtmerrie. Mijn schuldgevoel wint het van mijn impulsieve eetbui waardoor ik verstandig alles weer terug in de schappen leg.  

Palmvetpoeder, een ingrediënt van deze vleesvervangers. Een product dat een duurzamer alternatief is voor vlees...
Palmvetpoeder, een ingrediënt van deze vleesvervangers. Een product dat een duurzamer alternatief is voor vlees…
Plantaardige olie (palm). Ik maak hummus altijd met kikkererwten en wat kruiden...
Plantaardige olie (palm). Ik maak hummus altijd met kikkererwten en wat kruiden…
Palmolie. Natuurlijk weten we allemaal dat het niet de gezondste keuze is, maar dat er zóveel koekjes palmolie bevatten. Wow!
Palmolie. Natuurlijk weten we allemaal dat het niet de gezondste keuze is, maar dat er zóveel koekjes palmolie bevatten. Wow!

Duurzame snack

Om toch aan mijn craving te voldoen, dook ik snel de keuken in en haalde ik wat ingrediënten uit mijn voorraadkast. Mijn zelfgemaakte hartige vega-balletjes met frisse dressing zijn vrij van de ‘wonderolie’. Deze heerlijke snack doet je even alle horrorverhalen rondom palmolie vergeten. Alsnog een geslaagde vrijdagavond! Benieuwd hoe ik die maakte? Check dan snel het makkelijke recept!

Ook in koekjes

En hoe zit dat dan met die koekjes? Op internet lees ik vaak dat koekjes vol zitten met palmolie. Wat is daar van waar? Wordt er van een mug een palmolifant gemaakt? Nieuwsgierig als ik ben, loop ik naar de koekjeswalhalla. 

Ik heb het aantal koekjes in de schappen geteld: dat zijn er 318. Daarvan bevatten er 247 palmolie. SHOCKING! Je zou dus denken dat de medewerkers bij AH palmoliedeskundigen zijn, maar helaas bij de vraag “heeft u ook koekjes zonder palmolie of duurzame palmolie?” wordt het ongemakkelijk stil.

Tip: Wil je weten of de producent duurzame olie gebruikt? Bel ze op en vraag naar de herkomst van de palmolie! Eén plek met alle informatie bestaat nu helaas nog niet.

Plantaardige vetten (palm). En ik had nét zo'n trek in deze spekkoek! Die trek verdwijnt nu wel een beetje...
Plantaardige vetten (palm). En ik had nét zo’n trek in deze spekkoek! Die trek verdwijnt nu wel een beetje…

Zélfs in cosmetica

Eenmaal thuis aangekomen met palmolievrije boodschappen dacht ik van alle narigheid af te zijn. Tot mijn grote verbazing bevat zelfs mijn deodorant palmolie, het moet niet gekker worden! In de ingrediëntenlijst staat het echter niet vermeld als palmolie, maar als Steareth -2. Erg verwarrend! 

Tweehonderd verschillende namen

In zeventig procent van alle persoonlijke verzorgingsproducten zitten ingrediënten die zijn afgeleid van palmolie. Er zijn ruim tweehonderd namen voor palmolie als ingrediënt. Slechts 10 procent hiervan bevat het woord ‘palm’.

Een kleine greep uit de lijst met namen: Cocoa butter equivalent (CBE), caprylic acid, disodium lauryl, sodium lauryl sulfate, laureth, glycerin cetyl palmitate en steareth -2. Zoals je ziet lijken deze namen niet op palmolie waardoor consumenten geen weet hebben dat de betreffende producten het vat. 

Wees nieuwsgierig

Gelukkig bevat niet elke deodorant palmolie, maar check de volgende keer voordat je een deodorant of een ander cosmetisch product aanschaft of het erin zit. Dit is de volledige lijst met de verschillende namen voor palmolie.

Palmolie vermijden is een mission impossible. Maar wees je bewust waar het allemaal in zit. Wil jij een steentje bijdragen aan een duurzamere wereld? Wees dan kritisch en probeer te achterhalen of de palmolie duurzaam is en een keurmerk heeft. 

Of maak zelf deze palmolie-vrije vega-balletjes natuurlijk 😉 

Op de hoogte blijven

Wil je wekelijks alle nieuwtjes lezen? Schrijf je dan nu in voor de nieuwsbrief en heb als eerste een kijkje in de keuken van Een Vorkje Meeprikken! Krijg je meteen 3 GRATIS tips van mij cadeau om vandaag nog met een gezondere leefstijl te starten!

En volg jij mij al op Instagram , Twitter en Facebook ?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *